Derweze gaz krateri, meşhur “Jehennemiň gapysy” ady bilen tanalýar, Türkmenistanyň Garagum çölünde, Derweze obasynyň golaýynda ýerleşýän uly ýangynly kraterdir. Ol 50 ýyldan gowrak wagt bäri üznüksiz ýanyp gelýär we dünýäniň ÇAR tarapyndan syýahatçylary hem-de suratkeşleri özüne çekýän täsin we täsirli tebigy hadysa bolup durýar.
Krateriň taryhy 1971-nji ýylda sowet geologlarynyň ullakan ýerasty tebigy gaz boşlugyna bilmän guýy gazyp başlamagyndan başlandy. Gazylan ýeriň çökmegi netijesinde, uly bir krater emele geldi. Zäherli gazlaryň ýaýramagynyň öňüni almak üçin ody söndurme işlerini ýatyrdylar, ony birnäçe hepdeden soň öçer diýip pikir etdiler — emma ol şondan bäri ýanyp gelýär.
Derweze krateri takmynan 70 metr diametrinde we 20 metr çuňlukdadyr. Gijelerine alawlar töwerekdäki çöli ýagtyldyp, uzak ýerlerden hem görünýän täsin we täsirli şöhle döredýär. Ýanyp duran oduň çyrpynmasy we tüssäniň aýlanmagy hipnotiki tomaşa bolup, ony dünýäniň iň üýtgeşik tebigy täsinlikleriniň birine öwürýär.
Senagat hadysasy hökmünde başlan bu krater, häzirki wagtda Türkmenistanyň tebigy baýlyklarynyň we çydamlylygynyň nyşanyna öwrüldi. Ol sebitiň uly tebigy gaz gorlaryny görkezýär we ynsanyň tebigat we energiýa bilen bolan çylşyrymly gatnaşyklarynyň ýatladylmasy bolup hyzmat edýär. Ýerli halk, şeýle hem syýahatçylar onuň täsinligi we güýçli keşbi bilen haýran galýarlar.
