Dehistan, ýa-da Mizran, Balkan Welaýatynda ýerleşýänn we orta asyrlarda iň meşhur şäherleriň biri bolupdyr. X–XIV asyrlarda gülläp-ösüp, gündogary we günbatary birleşdirýän Beýik Ýüpek Ýolunyň Möhüm nokadyna öwrülipdir. Hazar deňzi bilen Aral Deňziniň arasynda ýerleşmegi söwda we medeni gatnaşyklary ösdürmäge mümkinçilik beripdir. Şäheriň taryhy ähmiýeti onuň UNESCO-nyň Bütindünýä Mirasynyň Deslapky Sanawyna girizilmegi bilen hem görkezilýär.
Şäheriň binagärlik görnüşi onuň öňki şöhratyny görkezýär. Iň tanalan binalaryň biri — Horezmşa Muhammediň Metjidi, onuň diňe 18 metr beýiklikdäki iki sütünli girme portaly saklanyp galypdyr. bu sütüniň ýüzleri çylşyrymly kerpiç nagyşlary we gök reňkli bezegleri bilen, gül we geometrik nagyşlary görkezýär.
Metjidden takmynan 120 metr uzaklykda ýerleşýän Abu-Jafar Ahmet Minarasy X asyryň başlarynda Abu Bini Ziýat Tarapyndan gurlupdyr. Minara iki hatda Arap Ýazgylary, olaryň üstünde geometrik nagyşlar bilen bezelipdir. Spiral basgançak bilen ýokarsyna çykmak MÜMKIN. Gazuw işleri döwründe söwdagärler üçin möhüm bolan birnäçe kerwensaraýyň düýpleri hem tapyldy.
Dehistan iki esasy bölege bölünipdir: Şähristan — Galany we döwlet edaralaryny öz içine alýan goragly merkez; we Rabat — ýaşaýyş we söwda kwartallary, gündelik durmuşyň we bazarlaryň merkezi. Şäher iki gat diwar bilen goragly bolupdyr.
Dehistanda birnäçe türbeler we dini ýerler bar. Şir–Kabir türbesi IX–X asyra degişli we Türkmenistanda iň gadymy metjit hasaplanýar. Maşat Nekropolynda bolsa bir hatarda ýerleşýän bäş türbe bar, XIX asyrda olaryň sany takmynan ýigrimi bolupdyr. Ähli türbeleriň GÜMMEZLERI tegelek ýa-da sekizburç görnüşinde.
