Köpetdag daglarynyň belentliklerinde ýerleşýän Nohur, Türkmenistanda başga hiç birine meňzemeýän bir obadyr. Deňiz derejesinden 1000 metrdan ýokary belentlikde ýerleşýän bu ýerden daglaryň depelerine, terasly meýdanlaryna we dagyň özünden gögeren ýaly bolup duran daşdan gurlan öýlere giň görnüş açylýar. Dik gerişler bilen izolirlenen bu oba asyrlardan bäri özboluşly keşbini we ýaşaýyş düzgünlerini saklap gelipdir.
Nohur rowaýatlara baý. Bir gürrüňe görä, Nuh pygamberiň gämisi golaýdaky bir daga gonupdyr we şol ýerden durmuş bütin ýere ýaýrapdyr. Başga bir rowaýata görä bolsa, oba adamlary Aleksandr Makedonskiniň esgerleriniň nesilleridir. Muny olaryň açyk gözleri, açyk derisi we hatda gyzyl saçlary bilen düşündirýärler. Rowaýatmy ýa hakykat, bu gürrüňler Nohuryň Türkmenistandaky özboluşly ornuny şekillendiripdir.
Nohuryň arhitekturasy rowaýatlary ýaly täsindir. Öýler tegelek derýa daşlaryndan gurlup, köplenç iki ýa-da üç gatly bolýar. Uly balkonly agaç girelgeler dereleriň üstünden seredýär. Olaryň arasyndaky dar köçeler asuda, diňe dag çeşmelerinden akýan suwuň sesi eşidilýär. Bu ýerde wagt haýal geçýär, we däpler her bir ownuk detala siňipdir.
Belki-de Nohuryň iň täsirli ýeri onuň gadymy gonamçylygydyr. Bu ýerde her bir gubur diňe daş bilen däl, dag geçisiniň şahlary bilen hem bellik edilýär. Bu şahlaryň ölenleriň ruhuny gorap, güýç nyşany hökmünde hyzmat edýändigi aýdylýar. Olaryň arasynda gezmek taryh, ynanç we tebigat bir bütin birleşen ýaly duýdurýar.
Obanyň daşynda bolsa tebigy we medeni täsinlikler bar — 53 metr belentlikden gaýdyp düşýän şarlawuk, syrly “Dewiň öýi” gowagy, mukaddes Gyz-Bibi ýarygy we hatda içine birnäçe adamy sygdyryp bilýän boşlugy bolan asyrlar boýy ýaşap gelýän bir akçynar agajy. Bularyň ählisi Nohury Türkmenistandaky seýrek we gözel künjekleriň birine öwürýär.
Nohuryň tebigy täsinlikleriniň biri-de birnäçe ownuk dag çeşmelerinden emele gelýän we 53 metr beýiklikden gaýdyp düşýän Hür-hüri şarlawugydyr.
